พันธบัตรคืออะไร
อธิบายพันธบัตรในฐานะการให้ยืมเงิน คำศัพท์พื้นฐาน และความเสี่ยงด้านเครดิตและอัตราดอกเบี้ย
พันธบัตรคืออะไร
พันธบัตร (Bond) คือตราสารหนี้ชนิดหนึ่งที่สะท้อนความสัมพันธ์แบบ "เจ้าหนี้-ลูกหนี้" เมื่อคุณซื้อพันธบัตร เท่ากับว่าคุณกำลัง ให้ผู้ออกพันธบัตรยืมเงิน ไม่ว่าผู้ออกจะเป็นรัฐบาลหรือบริษัทเอกชนก็ตาม ผู้ออกพันธบัตรมีหน้าที่ต้องจ่ายดอกเบี้ยตามที่กำหนดไว้และคืนเงินต้นให้แก่ผู้ถือเมื่อครบกำหนดสัญญา
เจ้าหนี้ ไม่ใช่เจ้าของ
ข้อแตกต่างสำคัญระหว่างการถือพันธบัตรกับการถือหุ้นคือ ผู้ถือพันธบัตรมีสถานะเป็น เจ้าหนี้ (Creditor) ของผู้ออกพันธบัตร ไม่ได้เป็นเจ้าของกิจการเหมือนผู้ถือหุ้น (Shareholder) จึงไม่มีสิทธิ์ออกเสียงหรือร่วมบริหารกิจการ แต่โดยทั่วไปจะมีสิทธิ์ได้รับเงินคืนก่อนผู้ถือหุ้นหากผู้ออกพันธบัตรประสบปัญหาทางการเงิน
คำศัพท์พื้นฐานที่ควรรู้
- หน้าตั๋ว หรือมูลค่าไถ่ถอน (Face Value): มูลค่าเงินต้นที่ผู้ออกพันธบัตรสัญญาจะคืนให้ผู้ถือเมื่อครบกำหนด
- อัตราดอกเบี้ยหน้าตั๋ว (Coupon Rate): อัตราดอกเบี้ยที่ผู้ออกกำหนดจะจ่ายให้ผู้ถือเป็นงวด ๆ โดยคำนวณจากมูลค่าหน้าตั๋ว
- วันครบกำหนด (Maturity Date): วันที่ผู้ออกพันธบัตรต้องคืนเงินต้น (หน้าตั๋ว) ให้แก่ผู้ถือ
ความเสี่ยงของพันธบัตร
แม้พันธบัตรมักถูกมองว่ามีความเสี่ยงต่ำกว่าหุ้นและให้ผลตอบแทนที่ค่อนข้างแน่นอนกว่า แต่ก็ ไม่ใช่สินทรัพย์ที่ปราศจากความเสี่ยง ความเสี่ยงหลัก ๆ ได้แก่
- ความเสี่ยงด้านเครดิต (Credit Risk): ความเสี่ยงที่ผู้ออกพันธบัตรอาจไม่สามารถจ่ายดอกเบี้ยหรือคืนเงินต้นได้ตามกำหนด
- ความเสี่ยงจากอัตราดอกเบี้ย (Interest Rate Risk): โดยทั่วไป เมื่ออัตราดอกเบี้ยในตลาดปรับตัวสูงขึ้น ราคาของพันธบัตรที่ออกไปแล้วในตลาดรองมักจะปรับตัวลดลง เพราะพันธบัตรเดิมให้ดอกเบี้ยคงที่ในอัตราที่น้อยกว่าพันธบัตรใหม่ที่ออกในอัตราที่สูงกว่า ทำให้ความน่าสนใจลดลงเมื่อเทียบกัน
โดยสรุป พันธบัตรเหมาะกับนักลงทุนที่ต้องการกระแสรายได้ที่ค่อนข้างสม่ำเสมอและความเสี่ยงที่ต่ำกว่าหุ้น แต่ยังควรพิจารณาความเสี่ยงด้านเครดิตและอัตราดอกเบี้ยควบคู่กันไปเสมอ เนื้อหานี้มีไว้เพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำการลงทุน ควรศึกษาข้อมูลเพิ่มเติมและพิจารณาความเสี่ยงก่อนตัดสินใจลงทุนจริง