อคติทางความคิดที่พบบ่อยในการลงทุน
อธิบายอคติทางความคิด 4 แบบที่พบบ่อยในการลงทุน ได้แก่ การกลัวขาดทุน พฤติกรรมตามฝูงชน อคติยืนยันความเชื่อ และความมั่นใจเกินจริง
ทำไมอารมณ์และความคิดจึงมีผลต่อการลงทุน
นักลงทุนทุกคนเชื่อว่าตนเองตัดสินใจอย่างมีเหตุผล แต่ในความเป็นจริง สมองของมนุษย์มี "ทางลัด" ทางความคิดหรือ อคติทางจิตวิทยา (Behavioral Biases) ที่ส่งผลต่อการตัดสินใจลงทุนโดยที่เราไม่รู้ตัว การรู้จักอคติเหล่านี้จะช่วยให้นักลงทุนตั้งหลักและตัดสินใจได้รอบคอบขึ้น ต่อไปนี้คืออคติที่พบบ่อยที่สุด 4 แบบ
1. Loss Aversion (การกลัวการขาดทุน)
คนส่วนใหญ่รู้สึกเจ็บปวดจากการขาดทุนมากกว่าความสุขจากการได้กำไรในจำนวนเท่ากัน ทำให้เมื่อหุ้นหรือกองทุนที่ถือขาดทุน นักลงทุนมักเลือก ถือต่อไปโดยหวังว่าจะกลับมาเท่าทุน แทนที่จะตัดขาดทุนตามแผนที่วางไว้ ทั้งที่หากพิจารณาข้อมูลอย่างเป็นกลาง สินทรัพย์นั้นอาจไม่มีแนวโน้มฟื้นตัวแล้วก็ได้
2. Herd Behavior หรือ FOMO (พฤติกรรมตามฝูงชน)
เมื่อเห็นคนรอบตัวหรือกระแสในโซเชียลมีเดียพูดถึงหุ้นหรือสินทรัพย์ตัวหนึ่งว่ากำลังขึ้นแรง หลายคนจะรีบ ซื้อตามกระแสเพราะกลัวพลาดโอกาส (Fear of Missing Out - FOMO) โดยไม่ได้ศึกษาข้อมูลพื้นฐานด้วยตัวเองเลยว่าสินทรัพย์นั้นเหมาะกับตนเองหรือมีความเสี่ยงอย่างไร
3. Confirmation Bias (อคติยืนยันความเชื่อ)
เมื่อนักลงทุนเชื่อมั่นในสินทรัพย์ตัวใดตัวหนึ่งแล้ว มักจะ มองหาแต่ข้อมูลที่สนับสนุนความเชื่อเดิมของตัวเอง และมองข้ามหรือปัดตกสัญญาณเตือนที่ขัดแย้งกับความเชื่อนั้น เช่น เห็นข่าวลบเกี่ยวกับบริษัทที่ตนถือหุ้นอยู่ แต่เลือกจะเชื่อเฉพาะบทวิเคราะห์ที่บอกว่าหุ้นจะขึ้นต่อ
4. Overconfidence (ความมั่นใจเกินจริง)
หลังจากประสบความสำเร็จในการลงทุนเพียงไม่กี่ครั้ง นักลงทุนบางคนอาจเริ่ม มั่นใจในความสามารถของตัวเองเกินจริง คิดว่าตนเองสามารถจับจังหวะตลาดได้แม่นยำ จนเพิ่มขนาดการลงทุนหรือรับความเสี่ยงมากเกินกว่าที่ควร โดยลืมไปว่าผลตอบแทนในอดีตไม่ได้เป็นตัวการันตีผลลัพธ์ในอนาคต
อคติเหล่านี้เกิดขึ้นได้กับนักลงทุนทุกระดับ การรู้เท่าทันว่าตัวเองกำลังตกอยู่ในอคติแบบใด คือจุดเริ่มต้นสำคัญของการตัดสินใจลงทุนอย่างมีเหตุผลมากขึ้น เนื้อหานี้มีไว้เพื่อการศึกษาทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำในการลงทุน